Recht op een betrouwbaar bestuur

Inspraakreactie Marieke Lejeune raadsvergadering 12-01-2015
Een gemeentebestuur moet betrouwbaar, rechtvaardig en integer zijn en en in volledige openheid opereren. Maar wat is integriteit? Ik las ergens: integriteit is een 'hoera-begrip'; iedereen wil het zijn en als het in twijfel wordt getrokken ben je nog niet jarig. De Van Dale spreekt over: 'eerlijkheid en onkreukbaarheid'. Volgens Wikipedia beschikt en integer persoon over een 'intrinsieke betrouwbaarheid; hij zegt wat hij doet, doet wat hij zegt en heeft geen verborgen agenda'.

Hoewel er veel verschillende definities zijn van het begrip integriteit, wordt voor overheidsfunctionarissen aangenomen dat het gedrag van die persoon moet overeenkomen met morele normen en waarden en de regels die van toepassing zijn. Niet alleen corruptie en fraude vallen onder niet integer handelen, maar ook bijvoorbeeld het aannemen van dubieuze giften en misbruik van bevoegdheden.

De integriteit van het gemeentebestuur is belangrijk, omdat het College beschikt over bevoegdheden, die rechtstreeks het leven van de inwoners van onze gemeente beïnvloeden, zoals het verlenen van vergunningen en het controleren van voorschriften. Ook beschikt het College over bevoegdheden om te handhaven. De inwoner is dus erg afhankelijk van het gemeentebestuur. Wanneer een bestuur niet integer handelt, zal het het vertrouwen van de inwoners verliezen. Bovendien hoort een gemeentebestuur het goede voorbeeld te geven. Doet zij dit niet, dan zullen inwoners zich op hun beurt minder gebonden voelen aan de spelregels van het maatschappelijke verkeer en de daarbij behorende normen en waarden, met alle gevolgen van dien.

In strijd met het door de Raad goedgekeurde bestemmingsplan bouwde veehouder Schalkwijk twee volwaardige woningen, waar er maar een is toegestaan, en in strijd met de door de Raad verleende bouwvergunning betrok hij kantoor en opslagruimte bij een van de woningen. Vervolgens weigerde het College in te grijpen, met als motivatie dat er een onderhandse afspraak zou bestaan met dhr. Schalkwijk dat hij in strijd met de vergunning zou bouwen en het College dan de andere kant op zou kijken.


Volgens de rechtbank is er sprake is van een afspraak in strijd met de wet, die bewust stil gehouden is, ook voor de Raad. Bovendien oordeelt de rechtbank dat het College bewust een verkeerde voorstelling van zaken heeft gegeven aan zowel de eiser, dhr. Ronner als de rechtbank.
Het College van Montfoort heeft zich volgens de rechter schuldig gemaakt aan 'detournement de pouvoir', door misbruik te maken van de bevoegdheid om al dan niet te handhaven in de zaak Blokland en daarmee een van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur heeft overtreden. Een zeer ernstige constatering.

Het feitenrelaas waartoe het College zelf opdracht heeft gegeven, is een typisch voorbeeld van een slager die zijn eigen vlees keurt. Inhoudelijk komt er weinig nieuws uit voort. Opvallend is wel dat CMS aangeeft dat er nogal wat stukken ontbreken en de naam van wethouder Jonkers, een van de hoofdrolspelers in dit drama nergens wordt genoemd. Wij zijn dan ook zeer benieuwd naar de ontbrekende stukken. Wel zijn we blij met het advies van CMS om niet in hoge beroep te gaan. Dat is kansloos en dus een verspilling van nog meer gemeenschapsgeld.

De verleiding bestaat om diep in te gaan op de uitspraak, het proces verbaal van de zitting, de mails en brieven van inwoners over vergelijkbare gevallen en het door CMS opgestelde feitenrelaas. Maar uiteindelijk gaat het maar om een ding: de weigering van het College om handhavend op te treden in de zaak Blokland.

Ten tijde van het besluiten over de bouwvergunning, begin 2010, was al bekend dat er geen sprake zou zijn van bedrijfsopvolging door de dochter en de heer Schalkwijk zelf voorlopig nog niet aan zijn pensioen toe was. De woning voor de rustende broer was dus overbodig. De fractie van Progressief Akkoord heeft daarom in de raadsvergadering van januari 2010 een amendement ingediend om de woning voor de rustende boer uit het plan te halen, maar dit amendement is verworpen door de meerderheid van de raad.

De fractie van IB deelde destijds onze mening, en steunde het amendement. Maar toen enkele maanden later wethouder Jonkers verantwoordelijk portefeuillehouder werd, had hij ineens geen moeite meer met de woning voor de rustende boer en kneep zelfs een oogje dicht toen deze woning in strijd met de bouwvergunning illegaal vergroot werd.
Als wethouder Jonkers niet heeft geweten van de stiekeme afspraak, kan hem gebrek aan regie en controle verweten worden. Wist hij het wel, dan heeft hij willens en wetens in strijd met de vergunning gehandeld. Hoe dan ook, in beide situaties is hij politiek verantwoordelijk. En waar het in deze zaak uiteindelijk om draait is de weigering van het College om te handhaven. Een weigering rechtstreeks van de wethouder, die in elk geval op dat moment volledig op de hoogte was. Een weigering op onwettige gronden, waarmee het College zich schuldig heeft gemaakt aan misbruik van bevoegdheden.

De vraag is of deze wethouder nog het vertrouwen heeft van de Raad en de inwoners.

Onze gemeente is flink beschadigd door deze kwestie. Montfoort en Linschoten worden in de weide omtrek terecht in verband gebracht met malafide praktijken.
De inwoners van onze gemeente hebben recht op een eerlijk bestuur en een gelijke behandeling, ze moeten kunnen vertrouwen op de bestuurders aan wie zij dat nog geen jaar geleden hebben gegeven.

De fractie van Progressief Akkoord is van mening dat die basis is weggevallen. Elk raadslid dat vanavond nog langer steun uitspreekt in wethouder Jonkers maakt zichzelf medeplichtig aan het handelen van de wethouder. Elk raadslid dat vanavond niet het lef heeft om te doen wat er moet gebeuren verliest net als wethouder Jonkers zijn geloofwaardigheid.