23 mei 2015
Het college en de raads- en forumleden van de gemeente Montfoort en de bestuursleden
van Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden waren op zaterdag 23 mei 2015 uitgenodigd
op boerderij ‘Het Beloken Land’ in Blokland te Montfoort om deel te nemen aan een
excursie over weidevogels.
Op boerderij ‘Het Beloken Land’ loopt sinds 2014 het project Weidevogel Wellness. Hierdoor
kunnen grutto’s, tureluurs, kieviten en scholeksters vrij nestelen en broeden en voldoende jongen
groot worden. Dit project wordt uitgevoerd door de familie Verkaik samen met de Agrarische Natuurvereniging, Streekfonds Utrechtse Waarden en de Gemeente Montfoort.
De heer L. Verkaik, eigenaar van ‘Het Beloken Land’ en de heer K. de Leeuw, vertegenwoordiger
van zowel Agrarische Natuurvereniging Lopikerwaard e.o. als het Streekfonds Utrechtse Waarden, gaven een rondleiding en toelichting op het project. Namens Progressief Akkoord nam Leon Snoek deel aan de excursie.
Weidevogel Wellness
Een gebied van bijna 20 hectare weide is sinds 2014 ingericht als rijke weide met rust, ruimte en voedsel in allerlei variaties. Dit gebied bestaat uit een aantal percelen waarop verschillende vormen van beheer worden toegepast:
- Er is één perceel bouwland, waarop kieviten en scholeksters graag hun nesten maken.
- Op 5 percelen wordt maaibeheer toegepast. Dit wordt gedaan om te voorkomen dat
nesten kapot worden gemaaid. Daarnaast bied het hoge gras dekking aan kuikens,
waardoor roofdieren ze moeilijker kunnen vinden. - Op 6 percelen wordt legselbeheer toegepast. Bij legselbeheer markeert de boer de nesten van de weidevogels en als er schapen of koeien op deze percelen lopen plaatst de boer
rond deze nesten een schrikdraad. - Er zijn 7 percelen waarop ruige mest wordt uitgereden. Deze stalmest bevat veel stro waarmee de weidevogels hun nesten maken. Daarnaast vallen de kuikens niet erg op
tussen de ruige mest waardoor de roofvogels deze kuikens moeilijk kunnen vinden. Ook zorgt het voor extra bodemleven, wat weer als voedsel dient. - Op één perceel wordt plas-dras toegepast. Op dit perceel staat een laagje water dat er
voor zorgt dat de weidevogels langs de randen van dit water eenvoudig hun voedsel
kunnen vinden.
Resultaten
Er zijn geen exacte tellingen, maar een schatting van het aantal kuikens in 2014: kievit 60, grutto 28, tureluur 24 en scholekster 5. Later in het seizoen komen er nog extra weidevogels naar de Wellness om te broeden, omdat zij elders door de boeren zijn ‘uitgemaaid’. Daarnaast is er bij de Weidevogel Wellness sprake van een kolonie weidevogels, waardoor de weidevogels de roofdieren goed kunnen wegjagen. Desondanks eten de roofvogels en kleine roofdieren als bunzings nog wel eieren en kuikens op. Zolang er gemiddeld 1 jong per paar groot wordt kan de jaarlijkse sterfte worden gecompenseerd en de populatie op peil blijven. In 2014 is dat gehaald. De voorlopige resultaten in 2015 lijken voor de kievit minder gunstig vanwege het koude voorjaar.
Doelen
Ten aanzien van de Weidevogel Wellness zijn een aantal doelen gesteld:
- Het in stand houden van de weidevogel populatie.
- Een reële vergoeding voor het beheer; de familie Verkaik kan op de beheerpercelen
zonder vergoeding onvoldoende rendement behalen om het bedrijf in stand te houden. - Publiciteit, zodat burgers weten welke inspanningen er verricht moeten worden om Weidevogel Wellness in stand te kunnen houden.
Behoeften
De familie Verkaik kan en wil alle beheersarbeid en werkzaamheden voor haar rekening nemen.
Maar op sommige vlakken ontbreekt het ze aan tijd, geld en kennis. Hierbij te denken:
- Onderhoud van de zonnepomp, waarmee water op het land wordt gepompt.
- Een tweede zonnepaneel, om de capaciteit van de zonnepomp uit te breiden.
- Onderhoud van de uitkijkhut en deze regelmatig van nieuwe informatie voorzien.
- Onderhoud en beheer van schrikdraadapparaten.
- Aanschaf en beheer van een informatiebord.
Samenvattend
Een derde van de vogelsoorten en ruim de helft van de zoogdiersoorten wordt bedreigd door landbouw, energie en transport (bron: Algemeen Dagblad dd. 23 mei 2015). In de Utrechtse Waarden worden vooral weidevogels bedreigd en daarom is het van essentieel belang dat er maatregelen getroffen worden om weidevogels te beschermen. Daarnaast is er steeds minder
geld beschikbaar voor natuurbeheer. Subsidies zijn minder gemakkelijk aan te vragen en aan subsidie verbonden regels maken het moeilijk om de weidevogels te beschermen.
Het project Weidevogel Wellness op boerderij ‘Het Beloken Land’ in Blokland is van groot belang voor de weidevogelpopulatie in het Groene Hart in zijn algemeenheid en in de Utrechtse Waarden
in het bijzonder. Essentie van de wellness is het creëren van een goede biotoop waar weidevogels eieren kunnen leggen,uitbroeden en hun jongen vliegvlug kunnen worden. Daar is een mix van maatregelen voor nodig die tijd en geld kosten. Dat moet niet de verantwoordelijkheid van de toevallige grondeigenaar zijn. Vanuit de optiek dat elke burger en bedrijf kan bijdragen aan de kwaliteit van de eigen leefomgeving wil het Streekfonds Utrechtse Waarden zoeken naar model waardoor de opgave van de familie Verkaik een maatschappelijke opgave wordt.
Echter, zolang dit nog geen of onvoldoende basis biedt is een vorm van ondersteuning vanuit de gemeente Montfoort zeker wenselijk. Dat geldt uiteraard ook voor natuureducatie, want de familie Verkaik geeft lessen natuureducatie aan leerlingen van alle basisscholen uit Montfoort en Linschoten. Daarnaast beheert ze een eigen eendenkooi. Al deze activiteiten zijn van essentieel belang om de jeugd maar ook volwassenen kennis van het landelijke gebied bij te brengen en hun interesse te wekken. De gemeente Montfoort mag trots zijn op zo'n fraai particulier educatief centrum.
door Leon Snoek
